ÓS MODESJTAAL
Ein rubriek euver ’t gebroek van Ós Modesjtaal, dialek & plat, door John Hertogh oet Zitterd 6e jaorgank – april 2026 nr. 77
De klok veuroet , Pawmzóndig, Paosjklokke en de Kennedymarsj.
Es ich dit sjtökske sjrief is de klok weier ein oer veuroet gezat. Woróm eigelik? Waat haet dat veur ein duig (perfiet)? En ’t is Pawmpaosje, de lètste zóndig van de Vaste (Pawmzóndig) en de eesjte daag van de Gouw Waek. Wie ich nog wirkde maakde veer same mit de kènjer pawmpaosje- sjtek, die nao de H.Mès door de kènjer nao awwer luuj en kranke oet de wiek. gebrach woorte. Of die traditie nog besjteit weit ich neit…
Ouch kriege de luuj op Pawmzóndig ein gezaegend pawmetekske mit nao hoes, óm achter ’t krussefiks (kruutsbeeldje) te sjtaeke. Ómdat hiej neit väöl pawmbuim gruije, waere meistes buxustekskes gebroek.
Volges ein anger traditie vertrèkke de Paosjklokke op Witte Dónderdig nao Rome óm gezaegend te waere èn óm eier op te haole en oppe trökwaeg te laote valle in de häöf of in ’t veldj, zodat kènjer ze dao kènne vènje. In de protestantse cultuur brènge paosjhaze die eier! Allewiele zuuste ouch väöl paosjbuim vol gehange mit kleurige paosjeier. Ein teike van nuut laeve en fees!
Fees is ’t ouch es op Paosjzaoterdig de deilnummesj van de Kennedymarsj aan de eindsjtreep oppe Mert is Zitterd aankómme. Die höbbe dan 10, 40 of 80 km geloupe. De eesjte maol dat ich de 80 km leip waar z’ón 60 jaor geleje. Ich gaon nog ummer gaer nao dat evenemènt kieke. Es emes zaet: dao höb ich miene Paosjkemune mitgedaon, meint hae: veer zeen aeve awd. Ein lètste sjpraekwoord: Es Paosje op eine maondig vilt: es de kawver op ’t ies danse, m.a.w. nooits.
Is ’t sjtechele, ensjele of knebbele? Dao wil ich mich neit euver tentjele. Waat ein prechtige weurd zeen dat toch, jaomer dat ze neit mee zo dèks gebroek waere. Kènt geer nog mee van z’ón sjoon Limburgse weurd? Ich wunsj uch eine sjone aprilmaondj, laot de zón mer weier kómme. De naam april kump waarsjienlik van ‘t Latiense werkwoord aperire, dat äöpene beteikent. Dit verwies nao de grui van plante en buim en bloume in ’t vruigjaor.
Pès de volgende maondj. Mit de kómplimènte, John Hertogh.
Reageiere, op- of aanmirkinge: johnhertogh© gmail.com
==============================================================================================
nómmer 76 sjteit baove nómmer 77 es foto (fuitje van mich)
==============================================================================================
ÓS MODESJTAAL
Ein rubriek euver ’t gebroek van Ós Modesjtaal, dialek & plat, door John Hertogh oet Zitterd
6e jaorgank – fibb 2026 nr. 75
Verangeringe en van awd nao nuuj.
Ich höb mich in de veurige rubriek get verdaon. Haw ’t euver sjnei ipv sjnee. Sjnei is natuurlik ein sjief of plak. Zo wie in : ein sjnei paeperkouk.
Dae heisj trouwes paeperkouk vanwaege de kruje die d’r in zitte. Dae kouk wurt al eeuwelang gebakke. Al saer de Romeinse tied. ’t Woort geserveierd op verjäördaag en begraefenisse, of bie ’t bezuik aan ein kraamvrouw, ómdat honing en paeper ein symbool zeen veur bliedsjap en verdreit. Noe zit ‘r meistes geine paeper mee in. Van eemes dae haol of nej waar zag me: “Hae sjit neit veur elf oer en dan is ’t nog geine paeperkouk”!
Nog geine sjnee dit jaor, sjreef ich dus. Mer dae sjnee is noe ech eweg, toch? Waat ouch weg is en in de loup van dit nuut jaor weggeit zeen de pepiere nuutsbreif van Veldeke Limburg en ein aantal vaste pregramma’s van L1 radio wo-ónger Plat-eweg van Henk Hover. Dao veur in de plaatsj kènne veer perbeiere dat allenej digitaal en online te óntvange. Ein oetdaging veur väöl van mien laeftiedsgenote, dus!
De aw vaan en ’t awd waope van Zitterd zeen ouch vervange door de nuje, veur gans Zitterd-Gelaen dan waal. Dit bie gelaegenheid van 25 jaor fusie-sjtad! Ich vraog mich noe waal aaf wienee ich die nuuj vaan zou mótte of kènne opsjtaeke! Euver sjovinisme gesjpraoke! 😉
Wiejer mit ós modesjtaal.
Ich höb ein kauw opgeloupe. Bèn dus versjnóp, kort van aom en höb de gram in de kael, (schor, Ned.) Ich höb op de op d’n trèk gesjtange en de kletsj gekrege. Dat is kwatsj natuurlik, bazel of sjnótterkal. Ich höb ge-weun ein virus opgeloupe. Mer waal aeve lestig. Veural dat neiste. Wie dèks ich neit “Gezóndjheid” höb geheurd. Vruiger zag me: “God zaegent dich mit de hónderd doezend en ei mendje kleingeldj, dan broekste neit te wissele”. En es eine dröppel aan de naas hóng zag me: “De naas kaanjelt em”, of “Hae haet vergunning aan de naas”. Mer dat zeen richtige aw gezègkdes. Sjus wie: ’t sjoevert mich, löp mich kawd oppe rök. Daobie bèn ich ouch dazelechtig en riejer wie eine kwakkert. Ich liek waal eine kuumsjotel. Es me zag: “Hae zuut oet wie eine kleije leivenheer”dan waar hae krietwit.
Pès volgende maondj,
mit de kómplimènte.
=================================================================================================
ÓS MODESJTAAL 2026
Ein rubriek euver ’t gebroek van ós modesjtaal, dialek, plat door John Hertogh oet Zitterd –
De eesjte Ós Modesjtaal van 2026 6e jaorgank - jann 2026 nr. 74
Vanwaege mien Krisvakans sjik ich uch ein awwer, alvas vaerdig gezat en bewirk sjtök dat ich vief jaor geleje sjreef en dat ouch in miene bundel Van Oukouk pès Cötelbaek sjteit, mer nog neit oppe sait van Veldeke Limburg of in Sittard-Geleen.nieuws.nl haet gesjtange. Mesjiens waal op Feesbouk.
Nog geine sjnei dit jaor?
Jaomer, mer van de angere kantj höbbe veer ouch gein nöttigheid es de sjnei geit sjmilte. Want dan wurt ‘t sjnel pratsj. Zeker door dikke benj van die dikkebènjbrómmesj of door sjtevele die d’r euver haer loupe. Of es de sjtruiwages hun wirk höbbe gedaon. Dae weike, hawf vloeibare, nötte sjliek. Dus gaer geine pratsj aan de vuit. Dat is trouwes ein gezègkde mit de beteikenis: ’t voele wirk (veur emes) doon.
Klein kènjer die aan ’t kleure of sjildere zeen, pratsje ouch dèks vanal doorein. En es emes sjlechte waar haet aafgeleverd, krig hae te heure dat ‘r ouch mer get inein gepratsj haet. ’t Geef ouch luuj die hunne middig doorein pratsje! Pratsjentaere maaks te dan pratsj. Pratsj is neit percies ‘t zelfde es tódder, want bie tódder kump dèks ouch zandj kieke.
Van módder en mee.
De weurd tódder en toter woorte vruiger in Zitterd en ómsjtreke mee gebroek es vandaag d’n daag. Noe zaet me módder, bekans wie op ’t Holles. Väöl dialekweurd verdwiene op dees maneier… jaomer. Euver dat verdwiene van dialekweurd haet Paul Weële ein sjtök gesjreve in Veldgewas van december 2025. Geer kènt ’t vènje op www.veldeke.net klik mer op Welkom bij Veldgewas - Veldeke Limburg. Dao sjtaon väöl sjtökker in versjeije dialekte en es geer wilt kènt geer ‘t ouch in ’t Holles laeze.
Mer trök nao pratsj. Pratsj klink toch väöl sjoner es blubber! In de Kolleberg rótsje veer door de pratsj! Ich herinner mich beelde van de Knastercross in Geulle , wo me aan pratsj-volleybal deig. Sjoon óm te zeen, op aafsjtandj dan waal! Mer ouch dae Knastercross besjteit neit mee… Veurdat ich nostalgisch waer, trök nao:
Sjladder (slib in ’t Holles) kump me taege es eine wiejer of baek wurt laeggehaold. Wie ich veur ’t eesj de baom van de Zittesje roei-viever zoug, wie dae gans laeg waar, voul ’t mich taege… gein fitse of winkelwages of anger berosde sjatte. Dat waar bie ’t Juliana-kanaal aafgeloupe september toch gans angesj!
Of tattie famieje is van pratsj , weit ich neit. Kènjer die nog neit goud kènne moele gebroeke waal ‘s ‘t woord tattie. Hun awwesj trouwes ouch. Ze meine dan sjmerig sjpul. Dat kènt varieiere van sjnoterbelle pès verf wo te väöl vies kwaste doorhaer zeen gewaes. ’t Woord pratsj wurt ouch gebroek veur gesjpuus, tuug, krapuul: „Waat dao woont is pratsj!” Euver tuug gesjpraoke: de naam Flodder riemp ouch op modder! Bie ’t zuike stootde ich nog op ’t Sjotse woord tattie-soup, veer zègke dao aerpelesop taege!
Pès de volgende maondj. Dan bèn ich trök mit ein vónkelnuuj sjtök Ós Modesjtaal.
Blief gezóndj.
Reacties: johnhertogh@gmail.com
Maak jouw eigen website met JouwWeb