ÓS MODESJTAAL            

Ein rubriek euver ’t gebroek van Ós Modesjtaal, dialek & plat, door  John Hertogh oet Zitterd                        

 6^e jaorgank – fibb 2026 nr. 75

Verangeringe en van awd nao nuuj.

Ich höb mich in de veurige rubriek get verdaon. Haw ’t euver sjnei ipv sjnee. Sjnei is natuurlik ein sjief of plak. Zo wie in : ein sjnei paeperkouk.

Dae heisj trouwes paeperkouk vanwaege de kruje die d’r in zitte. Dae kouk wurt al eeuwelang gebakke. Al saer de Romeinse tied. ’t Woort geserveierd op verjäördaag en begraefenisse, of bie ’t bezuik aan ein kraamvrouw, ómdat honing en paeper ein symbool zeen veur bliedsjap en verdreit. Noe zit ‘r meistes geine paeper mee in. Van eemes dae haol of nej waar zag me: “Hae sjit neit veur elf oer en dan is ’t nog geine paeperkouk”!

 

Nog geine sjnee dit jaor, sjreef ich dus. Mer dae sjnee is noe ech eweg, toch? Waat ouch weg is en in de loup van dit nuut jaor weggeit zeen de pepiere nuutsbreif  van Veldeke Limburg en ein aantal vaste pregramma’s van L1 radio wo-ónger Plat-eweg van Henk Hover. Dao veur in de plaatsj kènne veer perbeiere dat allenej digitaal en online te óntvange. Ein oetdaging veur väöl van mien laeftiedsgenote, dus!

De aw vaan en ’t awd waope van Zitterd zeen ouch vervange door de nuje, veur gans Zitterd-Gelaen dan waal. Dit bie gelaegenheid van 25 jaor fusie-sjtad! Ich vraog mich noe waal aaf wienee ich die nuuj vaan zou mótte of kènne opsjtaeke! Euver sjovinisme gesjpraoke! 😉

Wiejer mit ós modesjtaal. 

Ich höb ein kauw opgeloupe. Bèn dus versjnóp, kort van aom en höb de gram in de kael, (schor, Ned.) Ich höb op de op d’n trèk gesjtange en de kletsj gekrege. Dat is kwatsj natuurlik, bazel of sjnótterkal. Ich höb  ge-weun ein virus opgeloupe. Mer waal aeve lestig. Veural dat neiste. Wie dèks ich neit “Gezóndjheid” höb geheurd. Vruiger zag me: “God zaegent dich mit de hónderd doezend en ei mendje kleingeldj, dan broekste neit te wissele”. En es eine dröppel aan de naas hóng zag me: “De naas kaanjelt em”, of “Hae haet vergunning aan de naas”. Mer dat zeen richtige aw gezègkdes. Sjus wie: ’t sjoevert mich, löp mich kawd oppe rök. Daobie bèn ich ouch dazelechtig en riejer wie eine kwakkert. Ich liek waal eine kuumsjotel. Es me zag: “Hae zuut oet wie eine kleije leivenheer”dan waar hae krietwit.

Pès volgende maondj,

mit de kómplimènte.

 johnhertogh@gmail.com

=================================================================================================

ÓS MODESJTAAL 2026

Ein rubriek euver ’t gebroek van ós modesjtaal, dialek, plat door  John Hertogh oet Zitterd –

De eesjte Ós Modesjtaal van 2026  6e jaorgank - jann 2026 nr. 74

 

Vanwaege mien Krisvakans sjik ich uch ein awwer, alvas vaerdig gezat en bewirk sjtök dat ich vief jaor geleje sjreef en dat ouch in miene bundel Van Oukouk pès Cötelbaek sjteit, mer nog neit oppe sait van Veldeke Limburg of in Sittard-Geleen.nieuws.nl  haet  gesjtange. Mesjiens waal op Feesbouk.

 

Nog geine sjnei dit jaor?

Jaomer, mer van de angere kantj höbbe veer ouch gein nöttigheid es de sjnei geit sjmilte. Want dan wurt ‘t sjnel pratsj. Zeker door dikke benj van die dikkebènjbrómmesj of door sjtevele die d’r euver haer loupe. Of es de sjtruiwages hun wirk höbbe gedaon. Dae weike, hawf vloeibare, nötte sjliek. Dus gaer geine pratsj aan de vuit.  Dat is trouwes ein gezègkde mit de  beteikenis: ’t voele wirk (veur emes) doon.

 

Klein kènjer die aan ’t kleure of sjildere zeen, pratsje ouch dèks vanal doorein. En es emes sjlechte waar haet aafgeleverd, krig hae te heure dat ‘r ouch mer get inein gepratsj haet. ’t Geef ouch luuj die hunne middig doorein pratsje! Pratsjentaere maaks te dan pratsj. Pratsj is neit percies ‘t zelfde es tódder, want bie tódder kump dèks ouch zandj kieke.

 

Van módder en mee.

De weurd  tódder en toter woorte vruiger in Zitterd en ómsjtreke mee gebroek es vandaag d’n daag. Noe zaet me módder, bekans wie op ’t Holles. Väöl dialekweurd verdwiene op dees maneier… jaomer. Euver dat verdwiene van dialekweurd haet Paul Weële ein sjtök gesjreve in Veldgewas van december 2025. Geer kènt ’t vènje op www.veldeke.net  klik mer op  Welkom bij Veldgewas - Veldeke Limburg. Dao sjtaon väöl sjtökker in versjeije dialekte en es geer wilt kènt geer ‘t ouch in ’t Holles laeze.

Mer trök nao pratsj. Pratsj klink toch väöl sjoner es blubber! In de Kolleberg rótsje veer door de pratsj! Ich herinner mich beelde van de Knastercross in Geulle , wo me aan pratsj-volleybal deig. Sjoon óm te zeen, op aafsjtandj dan waal!  Mer ouch dae Knastercross besjteit neit mee… Veurdat ich nostalgisch waer, trök nao:

Sjladder (slib in ’t Holles) kump me taege es eine wiejer  of baek wurt laeggehaold. Wie ich veur ’t eesj de baom van de Zittesje roei-viever zoug, wie dae gans laeg waar, voul ’t mich taege… gein fitse of winkelwages of anger berosde sjatte. Dat waar bie ’t  Juliana-kanaal aafgeloupe september toch gans angesj!

Of tattie famieje is van pratsj , weit ich neit. Kènjer die nog neit goud kènne moele gebroeke waal ‘s ‘t woord tattie. Hun awwesj trouwes ouch. Ze meine dan sjmerig sjpul. Dat kènt varieiere van sjnoterbelle pès verf wo te väöl vies kwaste doorhaer zeen gewaes. ’t Woord pratsj wurt ouch gebroek veur gesjpuus, tuug, krapuul: „Waat dao woont is pratsj!” Euver tuug gesjpraoke: de naam Flodder riemp ouch op modder! Bie ’t zuike stootde ich nog op ’t Sjotse woord tattie-soup, veer zègke dao aerpelesop taege!

Pès de volgende maondj.  Dan bèn ich trök mit ein vónkelnuuj sjtök Ós Modesjtaal.

Blief gezóndj.                                                        

  Reacties: johnhertogh@gmail.com