Home » Van Kul pès Kultuur 2020

30 meert 2020:

Van KUL pès KULTUUR 2020, nómmer 14

 

Toeval?

 

Es geer d’n titel zeet, dènk geer natuurlik neit metein aan mien sjtökskes in ’t Zittesj. Da’s logisch. Mer ‘t is gein toeval dat dit sjtökske ’t veerteende van dit jaor is. Veer zitte jao al in waek veerteen. En toeval of neit: ich keek nao de klok wie  ich begoosj te sjrieve en waar ’t percies 14:14 oer! Toeval?

 

Ein van mien kleindochtesj vertèlde dat, es ich 12:12, of 14:14, of 17:17 enz. oppe klok zoug, ich de gróndj flot mous aanrake, want…dat zouw gelök brènge?! Ónzin? Zo kóm ich waal van miene sjtoul aaf en aan bewaege toe!

 

Oppe kweeksjool, gans lang geleje, krege veer les euver eine professor doctor Carl Jung, psychiater en psycholoog. Dao mous ich noe aan dènke, wie ich d’n tied 14:14 oer zoug. Want dae Jung sjreef euver toeval dat ‘t óngerbewuste mich aan- leijing zou gaeve óm nao d’n tied - oppe oer - te kiek, zónger dat ich dat  besefde. Muilik, hè. Dit zou veural kómme,  sjreef hae, in einen tied van väöl dènke en van väöl vraoge.  Dezen tied…?

 

Mer óm bie d’n titel van dit sjtökske te blieve, de meiste van ós dènke bie nómmer 14 toch eerder aan de legendariese voetballer Johan Cruyff, neit dan? En ómdat ich in dit sjtökske èns get gans angesj wol sjrieve,  höb ich  get oetsjpraoke van Johan Cruyff opgezóch. Hie kómme ze:

 

  1. Elk naodeil haet zien veurdeil.
  2. Veurdat ich ein fout maak, maak ich ze neit.
  3. Es te ein goal mee maaks es de taengesjtenjer, dan wèns te.
  4. Doe mós sjeite, angesj kèns te gein goal make.
  5. Voetbal deis te mit de kop, want de bal is flotter es de bein.


Prachtig, toch. En dan te weite dat ich neit zoväöl óm voetballe gaef ! Ich kiek waal gaer. Veurluipig dus aeve neit.

Mer ich vónj ’t waal sjoon óm te laeze dat, wie óze Willy Dullens in 1966 (of waar ‘t 1967?) woort oetgeroupe es voetballer van ’t jaor, Johan Cruyff vertèlde, dat Willy technies mesjiens nog waal baeter waar es häömzelf.

 

Zo is dat geine gouwe oetsjmieter van dit sjtökske?!

 

Pès volgende waek, hawt uch gezóndj, mit de kómplemènte,

 

© johnhertogh                                         Reageiere: zittesj@ziggo.nl

 

 

====================================================================================

23 meert 2020:

Van KUL pès KULTUUR 2020, nómmer 13

Perbeiere.

Óndanks alles, blief ich perbeiere óm jeder waek ein sjtökske Zittesj veur uch te sjrieve. Vanal vilt mich in, mer ich sjtraep ’t meiste metein weg of gum ’t oet. Gelökkig geit dat mit de computer gans flot: selekteiere en delete.

Ich haw mich get bedach oppe wies van “Blief bie de mam” van de Janse Bagge Bend mit es boodsjap: “Blief allenej thoes”  Sjoon idee, toch mer gedelete.

Ouch haw ich ein nuut gedich gesjreve euver “Wanjele in ós park”, mer ich koum neit wiejer es de eesjte twee regels. 

Ómdat ich bekans neit boete kóm, behawve óm mien häöfke te óngerhawte of de waar of de wesj bènne te haole, zit ich wie väöl luuj veur d’n televisie of aan de computer. De meiste berichte gaon natuurlik euver dat virus en aaf en toe kump get langs wo ich toch aeve bliej van waer. Zo heurde ich ’t leidje van Heike Kroll dat ein coronaversie – waat ein sjtóm woord – van Halleluja van Leonard Cohen zóng. Ich bèn zo vrie gewaes óm de Dutsje teks op te sjrieve. Ich haop dat geer ’t allenej kènt laeze, kiek mer neit nao mien sjpelfuitjes.

 

Hört gut zu, es ist nun Zeit , dass jeder von uns zu Hause bleibt,

auch wenn wir uns  so sehr nach Nähe sehnen.

Corona-virus ist kein fake, der uns zum Sjpass zu Hause hält.

Es ist ernst, es geht um uns und unser Leben.

 

Wenn jeder von uns zu Hause bleibt, sich gans allein die Zeit vertreibt,

dann können wir die Krankheit auch besiegen.

Es geht um dich, um mich, um uns;  um jeden den mann schützen muss.

Auch wenn die Zeiten schwer sind, bleibt zu Hause.

 

Egal wie gut es dir auch geht, du weisst nicht ob du es in dir trägst.

Drum sei nicht dumm, wir dürfen nichts riskieren.

Sei ein Held und gebt nicht auf, sonst hört die Krankheit nie mehr auf.

Es darf nicht sein, dass darf niemals passieren.

 

Eines Tages wird ‘s vorüber gehen, und uns wirds wieder besser gehen.

Bis daher müssen wir zusammen halten.

Und wenn wir uns dann wiedersehen, bleibt alles gleich noch mal zo schön:

einer für alle und alle für einen!

 

Dieses Lied soll die ganze Welt erreichen, sjreef de zangeres d’rbie. En dat vènj ich ouch. Pès volgende waek, hawt uch gezóndj, mit de kómplemènte,

 

© johnhertogh

==================================================================================

17 meert 2020:

Van Kul pès Kultuur 2020 nómmer 12.

 

Lóchtig sjtökske

 

Sjus trök van ein korte vakans in ein klein wiendörpke, wo de wifi sjlech waar,’t waer get baeter en de luuj en ’t aete en drènke wie ummer goud en wo ich neit al te väöl höb mitgekrege van alle Coronaleid oppe welt, voul mich in dat ich nog ein sjtökske in ’t Zittesj veur uch wól sjrieve.

 

Eigelik haw ich d’r geine zin in, ómdat me ‘t in de gezèt en oppe sjtraot en oppe tillevies euver bekans niks angesj haet es die Corona-elenj. Neit vraemp natuurlik en ouch begriepelik. ‘t Is jao neit niks.

Daoróm wol ich ’t ditskeer gans oppervlakkig hawte en euver ’t waer en de zuvere lóch die dao hóng sjrieve, mer dat laot ich mer.

 

Ómdat ich ouch op vakans waal  dèkser ómgang bèn mit sjrieve en dènke euver mien sjtökskes en ich euveral zuik nao sjoon weurd en zinne, voul mien oug bie toeval op de kiekoet van ’n gemeindehoes in ’t sjone grenssjtedje Grevenmacher.

Woróm Grevenmacher, vraog geer uch aaf? Gans geweun: de benzien kosde dao mer € 1,02 de liter ! En mienen tenk waar ram laeg.

 

Achter ’t glaas van dae kiekoet lous ich dees zinne:

“Wäscht Iech reegelméisseg a richteg d’Hänn mat Waasser a Seef. Verzicht drop anere Leit d’Hand ze ginn oder se op de Bak ze këssen.”

 

Mit anger weurd:

“Wesj uch reigelmaotig en richtig de henj mit water en zeip. Laot achterwaege óm anger luuj de handj te gaeve of ze oppe wange te peune.”

 

Eigelik höb geer die ómzètting in ’t Zittesj neit neudig, dènk ich. Ruum tweehónderd kilomaeter ligke tösje Grevenmacher en Zitterd en toch begreep ich al.

Op pepier mesjiens, want wie ich mich in ein gesjef get gekoch haw, versjtóng ich ’t vruntjelik maedje aan de kassa veur geine maeter!

 

 

Pès volgende waek, blief gezóndj,

mit de kómplemènte, © johnhertogh

 

====================================================================================

8 meert 2020:

Van Kul pès Kultuur 2020 nómmer 11.

 

Koupzóndig.

Veurige waek zóndig (ein meert) gónge veer ein blökske óm en leipe vanaaf de Rosmeulesjtraot via de Mert pès aan de Sjtasesjtaot en mit ‘ne ómwaeg trök heivesj. ’t Zou koupzóndig zeen, mer es ich zeve of ach gesjefte gezeen höb die aope ware, ware dat d’r väöl. Ich lous dat jedere winkeleier zelf kènt besjloete óm aope te zeen op de zóndig mer dat me oppe lèste zóndig van de maondj perbeiert zoväöl muigelik aope te zeen. Kèn mich dao waal get bie indènke. Wae wirk noe gaer oppe zóndig? Gelökkig houfde veer mer ein klein dènkske bie de drogis te haole. Dae waar waal aope … mer haw neit waat veer zóchte.

’t Voul mich op dat ‘r sowieso mer wenig luuj leipe. Kawd waar ’t niet en ’t raengende ouch neit. Ich kèn mich neit veursjtèlle dat de luuj weg-bleve vanwaege dat c-virus! Ouch voul mich op dat ‘r nogal nuuj gesjefte bie zeen gekómme, meistes restaurants. Mer jaomer genóg gaon d’r ouch gerenom-meierde zake weg  waeges opheffing, faillisemènt of dao kómme anger huurdesj in. Väöl laeg plekke in de bènnesjtad. Dat pitsj mich.

Ich vroug mich aaf en wae kènt ‘t mich verdutsje (in Quant magazine sjtóng: verdudelikke): Woróm maak me in zien eige gesjef en in de kiekoete (etalaasjes) reklaam veur ‘t “online” koupe? Dao kóm ich noe neit bie. Dan kómme d’r toch ummer weniger luuj nao de bènnesjtad! En zou ’t neit helpe es de gemeinde noe ouch nog get aan ’t parkeiere zou doon… ?

Mer jao, ich höb goud moele, bèn gepensioneierd en höb tied genóg óm door de waek loupentaere de waar te haole.

Gelökkig is ’t bènnekort weier St.Joep (haopelik geit dae waal door..) en dan zulle  doezende luuj oppe Mert en door de Aw Mert, Pöt- en Paessjtraot, Lömmerichersjtraot en de anger winkelsjtraote loupe.

Ich sjpich mich d’rop. Geer ouch? Mesjiens zeen veer ós dao.

 

Mit de kómplemènte en pès volgende waek, es God bleif.

©John Hertogh

Reageiere? zittesj@ziggo.nl

====================================================================================

3 meert 2020:

Van Kul pès Kultuur 2020 nómmer 10.

 

Rinaldo

Wie ich mit muite fitsentaere heivesj góng, wèndj-in, bleef ich aeve sjtilsjtaon bie ein benkske en deig of esof ich geïntresseierd waar in de  voetballesj oppet weike. Mer eigelik waar ich poem, gans kapot.

’n Sjtök of vief jónges en maedjes deige zich väöl muite en sjpeelde zich in ’t zjweit.  De jes hawwe ze euver ’t benkske gesjmete. Ich koosj neit metein zeen wae taenge wae sjpeelde, want ze hawwe allenej anger sjportkleijer aan en leipe in alle richtinge van de wei.

De eine in zien geweun kleijer, d’n tweede in de gymkleijer van sjool  en de twee maedjes in trainingsbóks. Mer eine jóng dae haw ein compleet sjporttenue aan: ’t begoosj mit felgekleurde sjoon van Nike of Diadora, daobaove  roodgaele voetbalsökke – óngetwiefeld ouch van ein bekènd mirk. Wie hae zien trainingsjeske van ein neit Limburgse profclub oetsjmeet, zoug ich dat ’r ein fónkelnuuj voetbaltenue  droug. Van dezelfde ploug.

Poe, poe, zou óze Teun zègke. En zien kapsel leek ei bietsjke op dat van dae Rinaldo van Juventus dae zich in de rös eine nuje haorsjnit leet make! Ich vènj trouwes dae Rinaldo eine gans gouwe voetballer en ich bèn neit de ènnigste, dènk ich. Mer deze jóng op dat weike voul mich op ómdat hae nog geinen deuk in ei pekske boter koosj trappe. Hae moosj dan ouch dèkser wie die angere renne óm de bal trök te haole nao de wei.

Mer hae moelde aan ein sjtök taenge zie kammeräödjes en kómmandeierde : doog dit, doog dat, gaef mich de bal, nae, sjtóm, sjtóm en zo góng ’t door. Gelökkig koosjte die angere waal get van ’t sjpeel en zo te zeen leite ze “Rinaldo” mer moele en de bel trökhaole.  

Aeve later koum de pap van ‘Rinaldo’ häöm roupe. Ouch hae waar naovenant gekleid: driedeilig pak mit dao-ónger ‘minister De Jonge-sjoon’, geer kènt ze waal, die van Mascolori, mit die blömkes. De bal koum sjus in zien richting en pap haolde in sjtiel oet óm oppe goal te sjeite …

’t Zoug neit oet wie hae vol pratsj mit eine gans sjtille  ‘Rinaldo’ heivesj leip. Wie zaet me dat ouch al weier : D’n appel vilt neit wied van …

Pès volgende waek.  Mit de kómplemènte © johnhertogh

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

24 fibberwari 2020:

Van KUL pès KULTUUR 2020: nómmer 9

 

Jochem en Thur

 

Ómdat ’t vastelaovend is, dees waek gein eige sjtökske Zittesj. Waal get angesj: Dees twee tekste. De eesjte is

“Ich bèn eine Zittesje sjnaak” van Jochem Erens oet 1953

En de tweede “Pappegejke” van Thur Laudy oet 1973, dat höb ich mage veurlaeze tiedes de oetzending van L1 euver ós modesjtaal.


Ich bèn eine Zittesje sjnaak

Refrein:

Ich bèn ‘ne Zittesje sjnaak dae gaer vastelaovend mitmaak.
Ich hawt van de sjpas en de lol, daovan is mien hertje zo vol.
Ich bèn ‘ne Zittesje sjnaak, 'ch höb nog nootsj ‘ne minsj laamgemaak.
Och gaef mich ein kans en ich sjeit d’r op aaf,
veur mie Zitterd, mien awd Zitterd alaaf.

Awwer luuj, die höbbe mich gezag,
vruiger doe woort pas gesjlach.
Me maakde zich laam en dat zit in oos bloud,
en noe zeng v'r weier mit volle moud:…

Pappegejke van Thur Laudy  1973

Pappegejke, och vertèl mich

zèk mich toch èns waats doe wits,

alles heurs te, alles zuus te,

ouch es doe in ’t keujke zits.

 

Went de “Wieze Raod” biejein kump

Vorst Marot ei veursjtel deit

wits doe, awwe sjlatevogel

jus precies wo óm ’t geit.

 

Wurt dan dao de prins gekaoze,

wo zich jederein op sjpich,

heurs te ziene naam ouch nuime,

ummer hilsj te dat veur dich.

 

Geit de vastelaovend kómme,

en doe sjnoefs al get d’r van,

bès te jus zo gek es veer zeen,

gekker nog es “Lómmel An”

 

Sjpeelt dan oos kapel ’t leidje:

“Jao, dao is de pappegej”,

zènge veer zo hel v’r kènne:

Allenej, jao allenej.

 

Sjleit ’t daensdig twelf oere,

en de maskes gaon dan aaf,

sjreefs te veur ’t allerhelste,

mit ein heisje sjtöm “Alaaf”.

 

Zuus te esjelegounsdig mörge

hering oppe taofel sjtaon,

zits te sjtil te koekeloere,

wits te dat ’t is gedaon.

 

Gister haws te nog z’ón laeve,

es te de verkleide zougs,

op ’t sjtekske waars aan ’t danse,

en nog mit de vleugels sjlougs.

 

Noe zits doe dao in ’t huikske,

höbs te ’t äörtje dèks versjlók?

maak toch weier èns get laeve,

luch die köpke toch ‘ns op.

 

Drie daag zeen veurbie gegange,

daag van sjpas en van plezeier,

pappegejke, blief neit troere,

’t anger jaor kómme ze weier.

 

Pès volgende waek.

===========================================================================

18 fibberwari 2020:

Van Kul pès Kultuur 2020 nómmer 8

 

Daag van ós modesjtaal.

Op vriedig 21 fibberwari aansjtaonde, vriedig veur de vastelaovend, viert me euver de ganse welt ouch d’n daag van de modesjtaal.

Dat internationaal evenemènt krig in Limburg extra aandach dankzij de Veldeke kringe in samewirking mit L1 Radio.  Veldeke Limburg en häör kringe höbbe dichtesj en sjrievesj gevraog óm veur daen daag tekste oet te zuike en of/te sjrieve.

Henk Hover haet mit zien luuj ein program gemaak wobie de ganse vriedig  vastelaovesmeziek wurt gedrejd : de top 1111. Tösjedoor heurt geer dan tekste van dichtesj en sjrievesj die euver de vastelaovend en ós modesjtaal gaon, in al heur variaties, van Eijsde pès de Mokerhei, zogezag. Ouch tekste van gans lang geleje waere veurgedrage.

De aafgeloupe waek góng ich mit ‘ne collegasjriever same nao de sjtudio in Mesjtreich. Dao woorte veer goud óntvange en mit-en-mit sjtruimde de angere geneudigde bènne in de sjoon verseierde óntvangsruumde. Dao zoute ouch al gans get (jeug-) prinse en prinsesse te wachte, veurdat ze aan de beurt zouwe zeen. Ouch oze  Zittesje sjtadsprins Thierry I waar dao. Hae haw mit ‘ne collega van Henk Hover ein aafsjpraok óm zien eige prachtige leid in de studio te laote heure en woort ouch geïnterviewd.

D’r ware nog ein sjtök of teen angere  sjrievesj dao, oet Gelaen ,Valkeberg,  Venlo, Mesjtreich, Pey, Zjwame, Haelder, Venraoj, Kirchrao en Oppe Ruiver. ’t Leek op ein reünie en waar gans gezèllig. 

Es geer noe kómmende vriedig tösje 10:00 en 19:00 oer loestert nao L1, heurt geer behawve sjoon vastelaovesleidjes ouch gedichter en verhaole in ós modesjtaal, veurgedrage door al die Veldekesjrievesj/dichtesj.

Veur väöl Limburgesj is hun modesjtaal de eesjte taal in hun óntwikkeling. Es dao later Holles biekump is de basis veur meertaligheid gelag en dat is natuurlik gans sjiek. Geer wit intösje allenej en väöl geleerde luuj höbbe ’t veur ós oetgezóch: es te in dien modesjtaal bès groot getrókke höbs te dao dien gans laeve profiet van! Ich wunsj uch noe alvas eine zelige vastelaovend, haopelik wirk ouch ’t waer mit. Vruiger brach me ein woosj nao ’t Gemma- klooster. Es dat hulp….

Pès volgende waek,  mit de kómplemènte,  © johnhertogh

====================================================================================

11fibberwari 2020:

Van Kul pès Kultuur 2020 nómmer 7.

Wèndj

Wie ich aafgeloupe zóndig mit dit sjtökske begoosj, wejde ’t beheurlik. ‘t Sjtórmde gelökkig nog neit. Sómmige luuj vènje dat goud waer óm te surfe, zoug ich oppe tillevies. Zie leiver es ich. Mer jeder ziene leifhöbberie.

Es ’t vruiger goud waer waar en ‘t wèndje neit te fórsj, zagte veer dat ’t goud drakewaer waar. Ich kèn mich herinnere – wie ich in Euverhaove woonde – dat eine van de naobere, Frans, magnefieke wèndjveugel koosj make. Hae maakde ouch sjoon sjilderieje en volges mich haet ‘r ouch waal ’s  mitgehólpe aan de krissjtal veur de kirk. Thoes höb ich nog ein gesjilderd kruuts van häöm aan de moer hange. Mer zien wèndjveugel sjlouge alles. ’t Ware sjus van die Japanse drake, mer dan made in Euverhaove.

Hae góng dèks op zaoterdigmiddig mit ein aantal naoberkènjer zienen draak oplaote. Veer zóchte dan ein sjtraot of plej wo väöl ruumde waar. Drök verkeer waar d’r in daen tied jao neit, dus veer sjtónge meistes midde oppe sjtraot te kieke. Hae haw zienen draak zo gemaak, dat ‘r baovenin ein tuutje vol mit babbelaere hóng. Es d’n draak hoog genóg sjtóng trók Frans aan ein van de twee  tuikes en ’t raegende babbelaere. Veer koutelde euver de gróndj. Dat vergaet ich nooitsj mee.

Es sjnaak maakde ich zelf ouch ‘nen draak van veier dun letjes, drakepepier in ein sjoon kleur, touw dat goud sjpande, pleksel van sjtiefsel of mael en paktouw veur de sjtart. En neit te vergaete ein paar bölkes draketouw en ein klöppelke óm dat touw omhaer te drejje. Doe moosj ouch neit vergaete ’t begin van dat draketouw vas te zètte aan ‘t klöppelke, anges koosj ’t passeiere dat es ’t rölke op waar, de gansen draak mit touw en al in Lömmerich of Tudder terech koum! Dat loug aan de wèndjrichting.

Ich zal uch besjpare wie d’n draak gemaak woort, mer kèn uch vertèlle dat ’t percies loesterde. Ich weit dat hae ‘ne lange sjtart mous höbbe. Dae verzjwaorde veer mit ‘ne poes graas, veur de balans. Es te henjig waars koosj te ouch ein breifke langs ’t draketouw laote klömme.

Mit eine ganse tróp gónge veer mit goud waer nao ’n wiek naeve ‘t sjpaor, dao sjtónge nog wenig hoezer en haw me de ruumde. Die wiek heisj noe nog ummer ’t Drakeveldj.

Wie dat mit die babbelaere góng, dao bèn ich nooitsj achter gekómme…

Pès volgende waek,  

mit de kómplemènte,

© johnhertogh

 

====================================================================================

4 fibberwari 2020:

Van Kul pès Kultuur 2020 nómmer 6.

 

Fibberwari

’t Geit flot, veer zitte al in fibberwari. In deze maondj wurt  Vastelaovend én Valentijnsdaag gevierd. ‘ne Daag wo-op geleifde zich óngerein aandach gaeve mit kedoos, bloume of kaarte. Doot geer dao ouch aan ?

Me dènk dat ’t Valentijnsfees ein vervanging waar veur ’t Romeinse vruchbaarheidsfees, dat op 15 fibberwarie gevierd woort ter ere van Juno, de Romeinse besjermgodin van ’t huwelik en Pan, de god van de natuur. Dat waar veur de Romeine ’n belangriek fees. Ich höb gelaeze dat de name van ongetrouwde, jóng mechelkes in ‘ne grote kómp woorte gesjmete. Omstebeurt mochte óngetrouwde sjnake ‘ne  naam trèkke. De twee jóng luuj die aanein gekoppeld woorte, mouste same wiejer gaon.  ’t Liek waal get op de tv serie: “Getrouwd op ’t eesjte gezich”.

Dit heidens fees woort verbaoje wie in Europa ‘t Christendom opkoum. De paus verangerde ‘t Lupercaliafees op 15 fibberwari in St.-Valentijnsdaag op 14 fibberwari.

Wae Valentijn ech waar is óndudelik. D’r is gein ein biografies gegaeve euver häöm bekènd.  Waal sjoon verhaole, beveurbeeld euver ’ne Italiaanse monnik Valentines, dae köppelkes die häöm bezóchte gelöksbloume sjónk, die hae in ziene kloosterhaof haw gekweek.  Naodat Valentines gesjtórve waar, kreeg 'n blèndj maedje 'ne breif van häöm mit 'n bloum d'r in. Bie 't aopemake, gebeurde ein wónjer, 't maedje koosj inèns weier zeen! 't Gebroek óm bloume te gaeve op deze feesdaag zou hie op trök gaon.

Ein anger verhaol is ’t volgende: Valentijn woort óm zien gelouf vervolg en perseunlik óngervraog door keizer Claudius de Tweede. Dae keizer wól verbeije dat jóng manne gónge trouwe, want hae vónj dat getrouwde manne sjlechtere soldaote ware! Valentijn deig sjtiekem toch luuj trouwe en woort  doe gearresteierd. Sjoon verhaol, mer geluif geer dat? Sommige luuj dènke dat ’t fees bedach is door de bloumiste. Dat dènk ich ouch.

Pès volgende waek.  Mit de kómplemènte © johnhertogh

Nuuts: kómmende gounsdig, mörge dus, sjteit in de ‘veurnikse’  bielaag VIA van de gezèt (De  Limburger) ein sjtök euver ós modesjtaal. Laes en reageier, danke ouch.

========================================================================

28 jannewari 2020:

Van Kul pès Kultuur 2020 nómmer 5.

 

Hoog ‘t rood, gael, gruin

Zo woorte veer door twee lede van de bend Baroesjko wilkom geheite oppe zitting van de Auw Prinse (Grosse Nómmer) in ’t sjtampvolle, gezèllige forum. Veurdat veer zoute haw ich al de neudige henj gesjöd mit awdleerlinge van mich. Geer mót weite dat ich vruiger waal zeve of ach Auw Prinse  in de klas höb gehad!

Al waar goud georganiseierd, gein  geduuj óm bènne te kómme of de jes op te hange. De zaal sjoon verseierd en ’t nuut logo van de perpluujvereininginge groot oppe moer geprojekteierd . In ’t klein sjtóng ’t oppe taofel. De zitting waar in ein woord GE-WEL-DIG! Veer höbbe genaote.

Wie veer heivesj leipe, veil ’t mich op dat ‘r euveral nog väöl krislempkes brende: in buim, in de häöf en ouch bènneshoes . Terwiel ’t toch bekans Maria Lichmis is, ’t offisjele ènj van de Kristied. ’t Geef noe einmaol luuj die gein aafsjeid kènne numme van feeste. Die laote geweun al sjtaon. En weier angere höbbe al geseierd veur ‘t kómmende fees: de vasteloavend. Sómmige höbbe zelfs de krisboum laote sjtaon, de böl d’roet gehaold en vastelaoveslempkes d’rin gehange. Vaerdig.

Natuurlik wit geer waat de kleure van de vastelaovend zeen. Mer wo kump dat vandaan? Ich höb get opgezóch: De narre van Kleef (Dutsjlandj) drouge eeuwe geleje al gael en rood, anger narregróppe gruin en rood. In Dyon in Frankriek  is al véúr 1450 ‘ne gróp narre gewaes die rood, gael en gruin hawwe. Kleure woorte gebroek óm te communiceiere. Väöl luuj koosjte  doe neit laeze of sjrieve. Mer de kleure van de narre waar veur de meiste luuj waal dudelik. Gruin beveurbeeld is de kleur van nuut laeve, verbènjing en samezeen. Gael sjteit veur humor. De kleur rood sjteit veur aete, drènke, sjlaope. Blaw heurt bie ’t hemelse, religieuze en heurt dus neit bie de vastelaoveskleure. Behawve in Munstergelaen dan! Die höbbe rood,  gael en blaw. Woróm? Ich lous in ein aw gezèt dat tiedes de oprichting van de zelfsjtenjige gemeinte Munstergelaen, Zitterd en Gelaen Munstergelaen wólle annexeiere. Natuurlik wól ’t Haverriek hie niks van weite. Munstergelaen blif Munstergelaen.’t Awwe gemeintewaope van Munstergelaen waar rood, gael en blaw, dus… de vastelaovesvlag ouch!

Pès volgende waek. 

© johnhertogh

======================================================================================

21 jannewari 2020:

Van Kul pès Kultuur 2020 nómmer 4

Sjrieve

 

D’r is de aafgeloupe waek  al zoväöl gesjreve euver de nuje prins, ridder en vors van de Marotte, dat ich mich bedach höb: ich sjrief nog neit euver de kómmende vastelaovend. Mesjiens later… Ich sjrief in en euver mien modesjtaal. Dat doon ich gaer. Meistes columns, korte verhaole en gedichter.  Neit ómdat zo ich wenig te vertèlle höb, mer ómdat ich mien weurd veurzichtig oetzuik en ummer oppe waog lèk, veurdat ich ze opsjrief.

Op mien sjriefplek achter in ós woonkamer sjteit miene computer mit drökker vol pepier en ligke mien sjrifte, väöl losse blaedjes, nog mee sjriefbuikskes en gans väöl penne en potleud biejein. Mer ouch op mien nachkesjke, in mien ‘sjtudeierkamer’ en op anger plaatsje in hoes ligke  sjriefprölle vaerdig, veur ’t geval dat mich dao get invèlt…

Vanaaf mien vaste sjriefplek höb ich ein goud oetzich op ós häöfke dat sjus wèntjerklaor is. Ich zit dao gaer te sjrieve en ouch óm nao boete te kieke. Vandaag zoug ich weier ’t eiketske op zuik nao zien versjtaoke neutjes. Eiketstke is gein Zittesj woord mer ich vènj ’t zo sjoon dat ich ’t eigelik wil adopteiere! Wae kènt dat veur mich reigele? Wós geer dat die beesjkes geinen wèntjersjlaop hawte, mer waal ein wèntjerrös ? Bie sjlech waer hiljt hae zich röstig in zien nèske en op baeter daag geit ‘r aete zuike. Dat nès is meistes gans hoog in ‘ne boum, kortbie de sjtam. Heel dèks hawte ze zich op in aw of eerder gebroekde nèster.

Mien sjriefplek is ouch gans kort bie miene boukekas. Dae sjteit vol mit de ganse serie Platbook , ’t Limburgs Etymologisch woordebouk, Wie sjriefs se det van Jan Sjure en natuurlik gans väöl  Zittesje en anger Limburgse buik.

Eigelik jaomer dat ich nog gein Gelaens, Pöts of Obbeegs kèn sjrieve…  mit eine vors oet Gelaen en eine prins oet Obbeech in Zitterd is dat mesjiens waal henjig.

Euveriges, in de Optochhal zeen ze weier goud bezig. Gank mer ’s kieke, of baeter nog, mithelpe.

Djuu, höb ich toch euver de vastelaovend gesjreve.

Pès ‘t volgende sjtökske in ’t Zittesj.

 

Mit de kómplemènte  van

 

© John Hertogh.

=====================================================================================

14 jannewari 2020: 

Van KUL pès KULTUUR  2020-nómmer 3

 

Sjtoum aafblaoze

 

De driede column van dit jaor alweier, ’t sjut op. Aandach veur ós modesjtaal, is mien óngerwerp vandaag. Eigelik is dat ummer mien óngerwerp!

Gelökkig laef dat bie mee luuj es ich dach. Dat zoug ich aafgeloupe waek bie de zoväölste sjtoumcursus Zittesj, georganiseierd door Veldeke Krènk Zitterd-Gelaen-Bor in de baovezaal van de Kroon oppe Mert. Mee es veertig luuj hawwe zich de muite gedaon óm al die trae nao baove te numme. Ze höbbe ‘ne ganse houp sjtuil d’r bie mótte sjleipe en nog mous ein aantal luuj blieve sjtaon.

’t Waar gans gezèllig. Patrick Werdens vertèlde waat de bedoeling waar: ein korte cursus euver de sjriefwies van ’t Zittesj, mit de kómmende vastelaovend in ós aller gedanke. Veer krege allenej ein sjpiekbreifke euver de sjriefwies van ’t Zittesj en Patrick góng vlot van de è (sjtraepke nao lènks), de ö, de ó (sjtraepke nao rechs), de ae, ao  (begin mit de a, dan zits te ummer goud) nao de äö (van träöt) en nog mee en nog väöl mee.

D’r woort gelökkig neit gediscusieierd of zich gevreigeld. Ich haw d’n indrök dat gans get luuj de uig aope gónge  en ’t gans intressant vónje.

Nao de sjtoum-aafblaoze-paus woorte veer verrasj mit ein aantal ‘korte’ zinne, óm te kieke of veer get hawwe geleerd. Ze gónge allenej euver de vastelaovend van Zitterd en ’t voul mich óp dat t woord mènnigmaol mènnigmaol gebroek woort. Noe weit ouch ich woróm: de vastelaovessjlager van dit jaor heisj jao: Mènnigmaol roup ich alaaf!

Veer mochte zelf de foute oet ós dictee haole – ’t góng jao óm ‘t mitdoon -  en nao aafloup woort nog get reklaam gemaak veur de oetgaves van Veldeke, wo-ónger ’t greumelmetje, ’t laesplenkske, ’t daowoichgebaorebèn-tiedsjrif en de buik “046 Sjrif” en “Alles is muigelik”. Dat lèste koum mich gans bekènd veur!

Al mit al eine gesjlaagde aovend veur Veldeke Zitterd-Gelaen-Bor en zeker veur de deilnummesj.

 

Pès  ’t volgend sjtökske in ‘ t Zittesj,

 

mit de kómplemènte.

 

© John Hertogh

======================================================================================

8 jannewari 2020:

Van KUL pès KULTUUR 2020

 

Gewènd?

 

Zeet geer ouch al gewènd aan ’t nuut jaor? Dat geit flot, hè. De rómmel van awd op nuuj is verdwene, de meiste krisbuim zeen opgehaold, verbrend of opgeruump. Ich höb ummer get muite mit dat inpakke van de krissjtal mit beelder.  Mer dat zal waal door de kleur van mien haore kómme!

In plaatsj van de krisboum en -stjal sjteit noe eine grote poes rooj en gael tulpe in de kamer. Veur de vastelaovessjpulle vènj ich ’t nog get te vruig. Ich zoug  ze waal sjtaon wie ich de boum, sjtal en lempkes weier nao de zölder brach. Mer die sjpulle mótte nog aeve wachte.

’t Waar gezèllig drök de lètste waeke, zo drök dat van de zös krismesfilms, die ich höb opgenaome, pas eine bekeke is! Nae, die van Sisi höb ich dit jaor èns euvergesjlage…

Dae januari is toch eine bizunjere maondj. Eesj dat gedouns mit awd op nuuj - dit jaor mit ‘mer’ 20 kapotte uig en 35 geamputeerde vingesj -  daonao al die sjoon veurnummesj die meistes ein waek of veier waere volgehawte, dan de versjeie nuujaorskónzerte en - recepties en de feestied wurt aafgesjlaote mit  Driekeuninge, wobie me dènk aan d’n daag dat de wieze oet ’t ooste de sjtar zouge en doe eine keuning gónge zuike. Ze koumen oet in Betlehem en vónje dao ’t pasgebaore kindje Jezus. Geer kènt ’t verhaol.

Mit Drie Keuninge gaon kènjer van deur pès deur. Ze drage ein sjtar of lampion en zènge leidjes. Dan kriege ze sjlók of ‘ne appel. De lampion sjleit op ein aw heidense gewènde. Me droug ‘t vuur óm de kao geister te verjage. De sjlók sjtamp aaf van ’t heidense offermaol.

Me bakde vruiger ouch dèks keuningsbrood, wo-in ein boon woort versjtop. Degein dae die boon vónj waar daen daag keuning(in).  Die hèlge boon beteikende ’t ènj van de vastetied. In daen tied mochte me nl. ouch gein bone aete in de twelf nachte van de nuujjaorsfeeste. (Höb ich allenej gelaeze!)

Vruiger waar Driekeuninge einen duipdaag. De hoezer woorte gezaengend mit duipwater. In väöl lenj sjreef me ouch de lettesj C+M+B mit kriet oppe deur. Me haopde dan dat alle kaod weg zou blieve. De lettesj beteikene “Christus Mansionem Benedicat”, dit beteikent “Christus zaegene dit hoes” Ich mein dat ich dao al ’s get euver gesjreve höb. (… kleur van mien haore?)

Enfin, de kop is d’r aaf, van ’t sjrikkeljaor dan. En ich begin ouch weier mienen sjriefdrej te kriege. Mesjiens èns euver de nuje vors, ridder en prins?

 

Pès volgende waek, mit de kómplemènte.

================================================================================

1 jannewari 2020

 

Wie belaof : ’t eesjte verhaol van dit jaor geplaatsj op mien site  www.zittesj.jouwweb.nl, op Feesbouk en veur de luuj die häöm oppe mail wille kriege.

Kènt gaer luuj die dat ouch wille? Gaef daoveur ‘t  mailadres door nao zittesj@ziggo.nl of nao johnhertogh@gmail.com . Danke ouch.

 

Van KUL pès KULTUUR 2020

 

Krisboum

Veer höbbe al jaore dezelfde krisboum. Neit oet d’n haof mer van op ózze zölder. ‘t Kos get muite óm häöm via de vlizotrap nao ónger te kriege, mer dat höb ich d’r gaer veur euver. Zo eine kunsboum haet toch zien veurdeile. Ich houf neit jeder jaor mit de wage ‘ne nuje boum te gaon koupe. Sjpaart benzien en oetzuiksjtress.

Natuurlik ruuk ózze boum neit nao boete, mer ich höb  ouch gein las van naolje in de bak van de wage of in de kamer, ich houf ‘m gein water te gaeve en kèn ‘m zo lang laote sjtaon es ich mer wil. Meistes pès Driekeuninge.

Wie ich de boum oetpakde, óntdèkde ich dat ein serie lempkes neit brende. Ich laot namelik ummer alle lempkes sjoon op hun plaatsj zitte es ich de boum in jannewarie weier opruum!

’t Doerde get veurdat ich de kepotte serie gans veurzichtig d’r oet haw gehaold. Gelökkig haw ich nog ein doos nuuj lempkes die ich mit väöl gedöldj oppe plaatsj kreeg.

En doe de krisböl. Dit jaor höb veer gekaoze veur allein zilvere böl, kirkskes, denne-eppel en iespegele. Nao al die jaore mit gouwe, broene, roje en witte böl èns get angesj. Ich höb dit jaor mer veier böl kepot gevalle!

En dan de beelde nog. In ein combinatie van  grotpepier en ‘ne houte sjtal doon die ’t ummer goud. ’t Oetpakke van de beelde is ein sjoon traditie en jeder jaor ‘sjtechele’ veer ós wae de richtige Josef is. Dae man mit ein sjaol aete en fruit in zien hènj of dae verleif in de richting van Maria en ’t kèndj kik? Natuurlik de lèste. Dae mit dat aete zal waal de herbergier zeen dae sjpiet haet gekrege dat hae ’t sjtèl neit haet bènnegelaote.

Veer höbbe natuurlik ouch ‘ne os en aezel en  get sjepesj mit sjäöp èn de drie keunige. Oorsjprónkelik hawwe veer geine kemeel en ouch geinen èngel. Oppe Weihnachtsmarkt in Aoke höbbe veer die gevónje… allein de kemeel is ‘ne get klein oetgevalle dromedaris gewore en d’n èngel mót ich mit ‘ne sateprikker vasmake, dae wilt waal ’s dèkser valle. ‘ne Vallende èngel bèn ich nooitsj in ’t krisverhaol taege gekómme, ein vallende sjtar waal!

Veur de sjepesj en ’t vee höbbe veer nog ein flikkkerend lempke gekoch, dat vuur mót veursjtèlle. De drie keuninge en de kleine dromedaris sjtaon get op afsjtandj sjeloes nao dat vurke te kieke. Mer hunnen tied kump nog.

Ónger ’t opboewe van boum en sjtal gaon mich zoväöl gedanke en herinneringe door de kop. Van wie de kènjer mit sjtraolende uigskes  hun eige felgekleurde lempkes en zelfgemaakde sjtarre en krisböl in de boum hónge of wie ze gans veurzichtig sjpeelde mit de beelde oet ’t sjtelke, same mit de soldäötjes en lego en playmobil.

Eine keer höb ich mótte ingriepe. Wie ze oorlog wólle sjpele : soldäöt jes taege Josef, de herders en de drie keuninge. ’t Krisverhaol leip doe bekans get oet de handj!

Vrei op aerd…                                   

 

01012020© johnhertogh